Van tay vặn là gì? Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ khái niệm, các chủng loại phổ biến và những điểm cần lưu ý khi sử dụng van tay vặn trong hệ thống đường ống.
Bạn đã bao giờ vặn mở nắp lọ gia vị, vặn chỉnh kim đồng hồ cơ, vạn mở nắp chai nước ngọt chưa? Thao tác đơn giản đó chính là cách mà van tay vặn vận hành trong hệ thống đường ống
Van tay vặn không chỉ tồn tại dưới một dạng cấu tạo duy nhất. Tùy vào cơ chế đóng mở bên trong, loại van này được chia thành nhiều chủng loại khác nhau, mỗi loại phù hợp với một mục đích sử dụng và thói quen vận hành riêng.
Van bi tay vặn sử dụng một viên bi có lỗ xuyên tâm làm bộ phận đóng mở. Khi tay vặn được xoay, viên bi sẽ quay đồng trục với trục van. Ở trạng thái mở, lỗ xuyên tâm của viên bi trùng với hướng dòng chảy, cho phép lưu chất đi qua. Khi tay vặn được xoay một góc 90°, lỗ bi chuyển sang vị trí vuông góc với thân van, từ đó dòng lưu chất bị chặn lại hoàn toàn.
Do hành trình đóng mở ngắn và thao tác vặn dứt khoát, van bi tay vặn thường được sử dụng ở những vị trí cần đóng mở nhanh, dễ quan sát trạng thái đóng – mở và ít phải điều tiết lưu lượng ở mức trung gian.
Khác với loại bi, van cổng tay vặn hoạt động dựa trên chuyển động nâng lên/hạ xuống của cánh van. Khi tay vặn được xoay, trục van sẽ nâng cổng van lên để mở dòng chảy hoặc hạ xuống để đóng kín đường ống
Đặc điểm của loại van này là đóng mở từ từ theo từng vòng xoay, cho phép kiểm soát quá trình vận hành một cách ổn định. Van tay vặn dạng cổng thường được dùng ở những hệ thống yêu cầu đóng mở hoàn toàn, không ưu tiên điều tiết lưu lượng
Van cầu tay vặncó cấu tạo trong đó đĩa van di chuyển theo phương vuông góc với dòng chảy. Khi tay vặn được xoay, đĩa van tiến gần hoặc rời khỏi ghế van và bề mặt làm kín, từ đó điều chỉnh tiết diện dòng chảy đi qua.
Nhờ cơ chế này, van cầu tay vặn cho khả năng điều tiết lưu lượng tốt hơn so với van bi và van cổng. Người vận hành có thể cảm nhận rõ sự thay đổi lưu lượng theo từng vòng vặn, giúp kiểm soát dòng chảy chính xác hơn trong quá trình sử dụng
Nhiều người thường nhầm lẫn van tay vặn với van tay bướm, do cả hai đều được vận hành thủ công và thao tác xoay bằng một tay.
Trong thực tế sử dụng, những loại tay bướm có kích thước nhỏ, thao tác bằng một tay đôi khi vẫn được gọi chung là van tay vặn. Cách gọi này mang tính thói quen và tiện trao đổi, dù về mặt cấu tạo và nguyên lý vận hành, hai dạng tay điều khiển này vẫn có sự khác biệt rõ ràng.
Tay vặn là bộ phận người vận hành tiếp xúc trực tiếp, vì vậy vật liệu chế tạo tay vặn không chỉ ảnh hưởng đến độ bền cơ học mà còn quyết định cảm giác thao tác và tuổi thọ sử dụng của van. Trong thực tế, tay vặn của van tay vặn thường được chế tạo từ các vật liệu sau:
Van tay vặn thường được ưu tiên lắp đặt ở những vị trí không gian hạn chế, nơi việc sử dụng tay gạt hoặc tay quay gặp nhiều bất tiện. Nhờ cấu tạo gọn, thao tác xoay tập trung quanh trục van, tay vặn không cần khoảng trống lớn sang hai bên như tay gạt, cũng không yêu cầu không gian rộng phí trên như tay quay dạng vô lăng
Trong thực tế, van tay vặn thường được lắp đặt tại các vị trí sau:
Ở những vị trí này, người vận hành chỉ cần xoay tay vặn tại chỗ là có thể đóng mở van, không lo vướng vật cản xung quanh.
Tiêu chuẩn sản xuất là căn cứ quan trọng để đánh giá van tay vặn có đảm bảo chất lượng hay không, đặc biệt khi xem xét độ bền, khả năng vận hành và mức độ an toàn trong quá trình sử dụng. Một van tay vặn đạt chuẩn không chỉ nằm ở phần tay vặn, mà còn ở toàn bộ kết cấu van mà tay vặn đang điều khiển.
Trong thực tế, van tay vặn thường được sản xuất theo các hệ tiêu chuẩn kỹ thuật phổ biến như JIS, DIN, BS hoặc ANSI. Các tiêu chuẩn này quy định rõ về kích thước danh nghĩa, áp suất làm việc, vật liệu chế tạo và độ chính xác gia công của van. Việc lựa chọn van tay vặn có nguồn gốc tiêu chuẩn rõ ràng giúp người sử dụng hạn chế các rủi ro như tay vặn lỏng lẻo, kẹt trục, khó đóng mở hoặc nhanh xuống cấp sau thời gian ngắn sử dụng.
Van tay vặn thường được thiết kế cho các kích thước van nhỏ, phổ biến nhất là dưới DN100. Với dải kích thước này, mô-men xoắn cần thiết để đóng mở van vẫn nằm trong giới hạn có thể thao tác bằng một tay, không cần đến tay gạt dài hay vô lăng tay quay. Chính đặc điểm kích thước nhỏ giúp van tay vặn gọn nhẹ, dễ lắp đặt và phù hợp với không gian hạn chế, đồng thời cũng góp phần giảm chi phí chế tạo và vận chuyển.
Về giá thành, van tay vặn thường có mức giá thấp hơn so với các dạng van sử dụng tay quay hoặc bộ truyền động lớn. Giá van sẽ thay đổi tùy theo loại van, vật liệu thân van, tiêu chuẩn sản xuất và thương hiệu. Tuy nhiên, trong cùng một chủng loại và tiêu chuẩn, van tay vặn vẫn được xem là giải pháp kinh tế cho các hệ thống đường ống quy mô nhỏ và vừa.
Nhãn hiệu van tay vặn thường được hiểu là thương hiệu của van, trong đó tay vặn chỉ là bộ phận điều khiển đi kèm theo thiết kế của nhà sản xuất. Việc lựa chọn nhãn hiệu uy tín giúp đảm bảo chất lượng gia công, độ bền tay vặn và sự đồng bộ giữa tay vặn với thân van trong quá trình sử dụng
Trên thị trường hiện nay, van tay vặn xuất hiện phổ biến ở nhiều nhãn hiệu khác nhau, tiêu biểu có thể kể đến:
Khi lựa chọn mua van tay vặn, ngoài chủng loại và tiêu chuẩn kỹ thuật, đơn vị cung cấp cũng là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng sử dụng lâu dài. Một đại lý uy tín không chỉ đảm bảo sản phẩm đúng tiêu chuẩn mà còn hỗ trợ tư vấn phù hợp với từng hệ thống cụ thể.
Chúng tôi là đại lý phân phối van tay vặn với kho hàng tại cả miền Bắc và miền Nam, sẵn sàng đáp ứng nhanh các nhu cầu từ công trình dân dụng đến hệ thống kỹ thuật công nghiệp. Danh mục sản phẩm đa dạng, bao gồm nhiều loại van tay vặn với kích thước phổ biến, tiêu chuẩn rõ ràng và nguồn gốc minh bạch.
