Chưa có sản phẩm trong giỏ hàng.
Đồng là gì, VẬT LIỆU
Đồng BC6 là gì
Đồng BC6 là gì và vì sao mác đồng này lại cực kỳ phổ biến trong ngành đúc và chế tạo cơ khí khí nén, thủy lực? Chắc hẵn nhiều người chưa thực sự hiểu và nắm thông tin toàn diện về đặc tính, thành phần và ứng dụng của loại vật liệu này
1. BC6 là mác đồng gì?
BC6 (viết tắt của Bronze Casting 6) là mác đồng thanh thiếc có chì (Leaded Bronze Casting) theo tiêu chuẩn công nghiệp Nhật Bản (JIS). Trong giới kỹ thuật, BC6 còn thường được gọi là “Gunmetal” hoặc “Đồng 85” do thành phần đồng chiếm khoảng 85%. Đây là loại vật liệu có sự cân bằng hoàn hảo giữa khả năng đúc, tính gia công và khả năng chống ăn mòn.
2. Thành phần hóa học của BC6
Thành phần của BC6 được thiết kế để tối ưu hóa khả năng chịu áp suất và chống rò rỉ. Theo tiêu chuẩn JIS H5120, tỉ lệ các nguyên tố như bảng dưới đây
| Nguyên tố | Ký hiệu | Tỉ lệ (%) | Vai trò chính |
| Đồng | Cu | 83.0 ~ 87.0 | Nền chính, tạo độ bền và dẫn nhiệt. |
| Thiếc | Sn | 4.0 ~ 6.0 | Tăng độ cứng và khả năng chống mài mòn. |
| Kẽm | Zn | 4.0 ~ 6.0 | Cải thiện khả năng đúc và độ chảy loãng. |
| Chì | Pb | 4.0 ~ 6.0 | Tạo độ trơn, dễ gia công cắt gọt và bịt kín các lỗ mọt. |
Lưu ý:
Do có tỉ lệ 5% cho mỗi nguyên tố hợp kim (Sn, Zn, Pb), mác này còn có tên gọi quốc tế phổ biến là đồng 85-5-5-5.
3. Tiêu chuẩn quy định BC6
Mác BC6 được quy định cụ thể trong tiêu chuẩn JIS H5120 (Casting Copper and Copper Alloys) của Nhật Bản. Trên thế giới cũng có một số tiêu chuẩn khác quy định về mác đồng BC6 với các mác đồng tương đương như dưới đây
- Tiêu chuẩn Mỹ (ASTM): ASTM B584 – C83600
- Tiêu chuẩn Châu Âu (EN): EN 1982 – CC491K (CuSn5Zn5Pb5-C)
- Tiêu chuẩn Anh (BS): BS 1400 – LG2
4. Chỉ số cơ tính đối với đồng BC6
Theo mỗi tiêu chuẩn khác nhau, sẽ quy định cơ lý tính theo các cách khác nhau. Với tiêu chuẩn JIS, khi đúc mẫu thử, mác BC6 phải đạt được các giá trị tối thiểu sau:
| Thông số | Giá trị tiêu chuẩn (Tối thiểu) | Ý nghĩa kỹ thuật |
| Độ bền kéo (Tensile Strength) | 200N/mm2 (MPa) | Khả năng chịu được lực kéo đứt, cực kỳ quan trọng cho thân van chịu áp. |
| Độ giãn dài (Elongation) | 15% | Cho thấy độ dẻo dai của vật liệu, giúp nó không bị nứt vỡ đột ngột khi gặp sốc áp lực. |
| Độ cứng (Hardness) | 60 ~ 75HBW (Độ cứng theo Brinell) | Khả năng chống lại sự biến dạng bề mặt và mài mòn khi đóng mở van/vòi. |
5. Khả năng chịu nhiệt và nóng chảy
Đồng BC6 là hợp kim đa nguyên tố, vì vậy nó không có một điểm nóng chảy duy nhất mà là một khoảng nhiệt độ nóng chảy:
- Nhiệt độ bắt đầu nóng chảy (Solidus): Khoảng 850oC
- Nhiệt độ nóng chảy hoàn toàn (Liquidus): Khoảng 1,000oC
- Nhiệt độ làm việc khuyến nghị: Trong các ứng dụng van và đường ống, BC6 thường được sử dụng cho môi trường nước nóng hoặc hơi bão hòa với nhiệt độ tối đa khoảng 200oC đến 250oC. Nếu vượt quá ngưỡng này, cơ tính của đồng sẽ bắt đầu suy giảm nhanh chóng (trở nên mềm và yếu hơn).
6. Ứng dụng của BC6
Nhờ khả năng chịu áp suất tốt và chống ăn mòn trong môi trường nước/hơi nước, BC6 được ứng dụng rộng rãi trong:
- Sản xuất Van (Valves): Thân van cửa, van bi, van một chiều dùng cho nước và hơi nóng.
- Phụ kiện đường ống: Các loại co, tê, măng sông yêu cầu chịu áp lực.
- Thiết bị bơm: Cánh bơm (impellers), vỏ bơm, các chi tiết tiếp xúc trực tiếp với chất lỏng.
- Cơ khí chế tạo: Bạc lót (bushings), vòng đệm (washers) nhờ tính tự bôi trơn nhẹ từ thành phần chì.
- Ngành hàng hải: Các chi tiết máy móc tiếp xúc với nước biển ở mức độ nhẹ.
7. BC6 đắt hay rẻ so với các mác đồng thông dụng kahcs
Trong phân khúc vật liệu đồng, giá của BC6 nằm ở mức trung bình cao. Cụ thể:
- Đắt hơn đồng thau (Brass – mác C3604, C3771)
- Đồng thau có hàm lượng kẽm cao và ít hoặc không có thiếc.
- Thiếc là nguyên tố đắt tiền, do đó BC6 luôn có giá cao hơn các loại đồng vàng thông thường.
- Rẻ hơn đồng đỏ (Pure Copper – C1100):
- Đồng đỏ nguyên chất có giá trị cao nhất do độ tinh khiết và khả năng dẫn điện tuyệt vời.
- Rẻ hơn các loại đồng thanh đặc biệt (như ALBC3 – đồng nhôm):
- Các loại đồng thanh hợp kim nhôm hoặc niken có độ cứng cực cao và quy trình chế tạo phức tạp hơn sẽ có giá đắt hơn BC6.
